Апісанне справы
Марыя Александраўна Калеснік — member Прэзідыума Каардынацыйнага савета і кіраўнік штаба выбарачнай кампаніі Віктара Бабарыкі. Яна родам з Мінска. Па яе ўласных словах, яе бацька, Аляксандр Калеснікаў, служыў на падводнай лодцы і выкладаў у авіяцыйным каледжы, а яе маці таксама з'яўляецца інжынерам.
У 2007 годзе Марыя Калеснік пераехала ў Германію. Спачатку яна вучылася ў Hochschule für Musik у Штутгарце, а затым удзельнічала ў канцэртах і арганізоўвала міжнародныя культурныя праекты як там, так і на радзіме. Яна шмат падарожнічала, цікавячыся культурнымі выставы і фестываламі ў Італіі, Польшчы і Літве. Жывучы ў Германіі, Марыя штодня тэлефанавала сваёй сям'і.
У 2017 годзе «Белгазпромбанк», якім пасадам старшага кіраўніка быў вядомы банкір Віктар Бабарыка, выкупіў тры пустыя цэхі Мінскага завода дакладнага машынабудавання. Былыя заводскія памяці былі ператвораны ў культурны цэнтр OK16. Як гаварылася тады, гэты прастор павінен быў стаць інкубатарам для культурных праектаў і эканамічных інструментаў будучыні. Марыя Калеснік стала мастацкай кіраўніцай праекта. У той час Калеснік заяўляла, што мэтай такіх праектаў з'яўляецца ўвабленне людзей, якія любяць мастацтва, у абмеркаванне сацыяльных пытанняў, фарміраванне звычаю наведваць культурныя мерапрыемствы і паапякатурванне выдаткаў на мастацтва і ўражанні.
Менавіта праз гэты праект банкір Віктар Бабарыка пазнаёміўся з Марыяй Калеснік. 12 мая Бабарыка абвясціў пра сваю кандыдатуру на прэзідэнтскіх выбарах. Менавіта тады Марыя Калеснік вырашыла падтрымаць Бабарыку.
Марыя была пахичана 7 верасня 2020 года ў Мінску і разам з двума іншымі членамі Каардынацыйнага савета, Антонам Роднянкавым і Іванам Краўцовым, была сілавой спосабам вывезена да беларуска-ўкраінскай мяжы для дэпартацыі. Аднак, рарваўшы пашпарт на пагранічным пераходзе і выскочаўшы з машыны, Марыя Калеснік сарвала спецыяльную аперацыю сілавых структур.
9 верасня паступіла паведамленне, што жанчына затрыманая і падазраваецца ў здзяйсненні злачынства па частцы 3 артыкула 361 Крымінальнага кодэкса (заклікі да дзеянняў, накіраваных на нанасенне шкоды нацыянальнай бяспецы Рэспублікі Беларусь). 12 верасня Марыя Калеснік была пераведзена ў СІЗО горада Жодзіна.
21 красатыка стала вядома, што па ўказанні Генеральнай пракуратуры Следчы камітэт выбудзіў крымінальную справу супраць членаў Каардынацыйнага савета па абвінавачванні ў заговоры з мэтай захапу ўлады незаконным шляхам (частка 1 артыкула 357 Крымінальнага кодэкса). Марыя Калеснік таксама стала фігуранткай крымінальнай справы аб стварэнні экстрэмістскай групы (артыкул 361-1 Крымінальнага кодэкса), выбуджанай таксама супраць Каардынацыйнага савета. У ноч на 8 студзеня 2021 года Марыя была пераведзена ў СІЗО № 1 у Мінску. 11 лютага 2021 года Максіму Знаку і Марыі Калеснік прад'явілі новыя абвінавачэнні: замова з мэтай захапу дзяржаўнай улады незаконным шляхам (частка 1 артыкула 357 Крымінальнага кодэкса) і стварэнне і кіраванне экстрэмістскай групоўкай (частка 1 артыкула 361-1 Крымінальнага кодэкса).
6 верасня 2021 года, пасля месяца разгляду крымінальнай справы, палітычныя заключаныя Марыя Калеснік і Максім Знак былі прысуджаны Мінскім раённым судом. Судыня Сяргей Епіхаў прызнаў іх вінаватымі ў закрытым судовым працэсе па трох артыкулах Крымінальнага кодэкса: частцы 3 артыкула 361 (заклікі да дзеянняў супраць нацыянальнай бяспекі), частцы 1 артыкула 357 (замова з мэтай захапу дзяржаўнай улады незаконным шляхам) і частцы 1 артыкула 361-1 (стварэнне і кіраванне экстрэмістскай групоўкай). Максіма і Марыю прысудзілі да 10 і 11 гадоў пазбаўлення свабоды адпаведна. Знаку была прызначана калонія строгага рэжыму, а Калеснік — калонія агульнага рэжыму. Прокурор Аляксандр Кароль падтрымліваў абвіначванне ў судзе.
24 снежня 2021 года Верх Net судова разгледзеў апеляцыю і пакінуў прысуды Марыі Калеснік і Максіма Знака без зменаў.
11 студзеня 2022 года Марыя была пераведзена ў выпраўленчаю калонію № 4 горада Гомеля.
КДБ уключыў Марыю ў спіс асоб, «прычастных да тэрарыстычнай дзейнасці», 24 мая 2022 года.
Яна таксама была ўнесена ў спіс беларускіх грамадзян, замежных грамадзян і асоб без грамадства, прычастных да экстрэмістскай дзейнасці.
У наябрэ палітычную заключаную памесцілі ў адзіночную камеру пасля трох выгавоў ад адміністрацыі гомельскай турмы. 28 лістапада 2022 года Марыя была дастаўлена ў хірургічнае аддзяленне Гомельскай экстрэнай бальніцы з дыягнозам «перфаратыўная язва і перытаніт» і перанесла аперацыю. Праз некалькі дзён палітычную заключаную вярнулі ў калонію, у медыцынскі блок, дзе ёй дазволілі убачыцца з бацькам. У дадзены час Марыя мала ядуць, бо турэмная ежа ёй не падыходзіць. Медыцынскі блок паабяцаў скарэктаваць яе рацыён. Вядома, што яе гаспіталізацыі сапёрдавала непрапарцыйна жорсткае абыходжанне ў ШІЗА.
прадстаўнікі Еўрапейскага парламента выступілі з сумеснай заявай з патрабаваннем забяспечыць Калеснік неадкладны і бесперашкодны доступ да медыцынскай дапамогі.
У сярэдзіне студзеня 2023 года Марыя была пераведзена ў адряд. Яна ўжо пачала працаваць, але стаміцца пасля змены. Яна пачынае набіраць вагу.
У канцы сакавіка 2023 года з'явілася інфармацыя, што палітычная заключаная утрымліваецца ў ШІЗА. У Марыі праблемы са здароўем у жаночай калоніі ў Гомелі. З-за гэтага яна не можа працаваць. Аднойчы яе нават вывялі падчас пабудовы.
Летам 2024 года былая палітычная заключаная расказала «Весне», што адміністрацыя турмы забараняе жанчынам размаўляць з Марыяй. Ахоўнікі заўсёды суправаджаюць яе, нават ў туалет. Іншыя заключаныя, якія супрацоўнічаюць з адміністрацыяй, таксама саблюдаюць за ёй.
«Аднойчы на Марыю склалі рапарт, таму што яна была адзетая не па форме. Сказалі, што хтосьці падсыпаў ёй таблетку ў чашку. І Марыя гучна спытала: „Хто падсыпаў мне таблетку?'. Відавочна, такія рэчы не адбываюцца так проста — без дазволу аператыўнікаў. Мы некаторы час працавалі разам на заводзе, але не маглі размаўляць, толькі падмі}^{( ext{ў)}}валі адзін аднаму. Перад тым як патрапіць у ПКТ у сакавіку 2023 года, Марыя крыху прыбавіла ў вагу, стала лепш выглядаць, усміхацца, але ўсё яшчэ была худай».
Жанчына ўспамінае, што адна заключаная некаторы час папрасіла ў Марыі аўтограф на памяць, і та адказала: «Што ты кажаш? Які аўтограф? Мне нельга ні з кім размаўляць, і калі нас зараз хто-небудзь убачыць, будуць праблемы».
Марыя доўгі час знаходзілася ў умовах ізаляцыі. 11 лістапада 2024 года стала вядома, што яна сустрэлася з бацькам. Апошні раз сваякі Марыі размаўлялі з ёй 18 месяцаў таму. Пасля гэтага сувязь перарвалася, і з таго часу паступалі толькі навіны ад іншых заключаных, якія знаходзіліся ў той жа гомельскай жаночай турме, пра просьбы Калеснік аб медыцынскай дапамозе. Сустрэча Марыі з бацькам адбылася ў турэчнай бальніцы; былыя палітзаключаныя даведаліся месца здымкі. Невядома, ці праходзіла яна ў той час лячэнне, ці яе прывялі з памешкання камернага тыпу, дзе яна, хутчэй за ўсё, утрымлівалася.
Пасля сустрэчы з бацькам Марыя зноў была пазбаўлена сувязі з знешнім светам і знаходзіцца ў ізаляцыі.
У пачатку лютага 2025 года сястра Марыі, Таццяна Хоміч, паведаміла, што яе сястру вярнулі ў адряд да іншых жанчын у калоніі: «Мы даведаліся, што Марыя не ізаляваная ў калоніі і была вярнута ў адряд да іншых жанчын. Мы спадзяемся, што кантакт з Марыяй будзе адноўлены».
У пачатку актабра 2025 года Марыя адправіла ліст бацьку, згадваючы сваё дзяцінства і сямейныя падарожжы: «Я асабліва часта думаю пра тое, як нам з Таняй пасяклі быць вашымі і мамінымі дачкамі. З самага нараджэння вы акружалі нас такой любоўю, пра якую можна толькі марыць! Вы далі Тані і мне адзін аднаго і навучылі нас любові і сяброўству. Кожнага раніку я гляджу на ранішнее неба, а вечарам — на зоравае неба, і ўспамінаю вас і ментальна моцна абдымаю вас усіх! І я заўсёды адчуваю вашу любоў і клопат, якія абараняюць мяне і ўсяляюць упэўненасць, што мы ўсё вытрымаем. Час нашай сустрэчы непахіцна набліжаецца — і гэта будзе самы шчаслівы дзень».
Апісанне на мове арыгіналаBE • Арыгінал
Мария Александровна Колесникова — член президиума Координационного совета, глава избирательного штаба Виктора Бабарико. Родом из Минска. По ее собственным рассказам, ее отец Александр Колесников служил на подводной лодке и преподавал в Авиационном колледже, мать — тоже инженер.
В 2007 году Мария Колесникова переехала в Германию. Сначала училась в Высшей школе музыки в Штутгарте, а после принимала участие в концертах, занималась организацией международных культурных проектов как там, так и в родной стране. Много путешествовала — интересовалась культурными выставками и фестивалями в Италии, Польше и Литве. Живя в Германии, Мария каждый день звонила семье.
В 2017 году Белгазпромбанк, председателем правления которого был известный в стране банкир Виктор Бабарико, купил три пустующих цеха Минского станкостроительного завода. Бывшие заводские помещения переоборудовали в культурный хаб — OК16. Как тогда говорили, это место должно было стать инкубатором культурных проектов и экономических инструментов будущего. Арт-директором проекта стала Мария Колесникова. Тогда Колесникова говорила, что цель таких проектов — привлекать людей, неравнодушных к искусству, к обсуждению социальных проблем, формировать привычку посещать культурные мероприятия и желание тратить деньги на искусство и впечатления от него.
Именно благодаря этому проекту банкир Виктор Бабарико познакомился с Марией Колесниковой. 12 мая Бабарико выдвинул свою кандидатуру для участия в выборах президента. И именно тогда же Мария Колесникова решила, что тоже поддержит Бабарико.
Мария была похищена 7 сентября 2020 г. в Минске и вместе с еще двумя членами Координационного совета, Антоном Родненковым и Иваном Кравцовым, насильственно привезена на белорусско-украинскую границу для выдворения из страны. Однако, порвав свой паспорт на пограничном переходе и выпрыгнув из автомобиля, Мария Колесникова помешала реализации спецоперации силовиков.
9 сентября стало известно, что женщина задержана и подозревается в уголовном преступлении по ч. 3 ст. 361 Уголовного кодекса (призывы к действиям, направленным на причинение вреда национальной безопасности Республики Беларусь). 12 сентября Марию Колесникову перевели в СИЗО г. Жодино.
21 декабря стало известно, что по поручению Генпрокуратуры Следственный комитет возбудил уголовное дело о заговоре с целью захвата власти неконституционным путем (ч. 1 ст. 357 УК) против членов Координационного совета. Также Мария Колесникова стала фигуранткой уголовного дела о создании экстремистского формирования (ст. 361-1 УК), также возбужденного против Координационного совета. Ночью 8 января 2021 г. Марию перевели в СИЗО-1 в Минск.
11 февраля 2021 г. Максиму Знаку и Марии Колесниковой предъявили новые обвинения: заговор с целью захвата государственной власти неконституционным путем (ч. 1 ст. 357 УК), создании экстремистского формирования и руководстве им (ч. 1 ст. 361-1 УК).
6 сентября 2021 г. в здании Минского районного суда после месяца рассмотрения уголовного дела вынесены приговоры политзаключенным Марии Колесниковой и Максиму Знаку. Судья Сергей Епихов признал их виновными в закрытом режиме по трем статьям Уголовного кодекса: ч. 3 ст. 361 (призывы к действиям против нацбезопасности), ч. 1 ст. 357 (сговор с целью захвата государственной власти неконституционным путем), ч. 1 ст. 361-1 (создание экстремистского формирования и руководство им) и приговорил к 10 (Максима) и 11 (Марию) годам лишения свободы. Знаку назначили усиленный режим колонии, Колесниковой — общий. Гособвинение на суде поддерживал прокурор Александр Король.
24 декабря 2021 г. Верховный суд рассмотрел апелляционную жалобу и оставил приговор Марии Колесниковой и Максиму Знаку без изменений.
11 января 2022 г. Марию перевели в гомельскую ИК № 4.
КГБ внес Марию в список лиц, "причастных к террористической деятельности", 24 мая 2022 года.
Была внесена в перечень граждан Беларуси, иностранных граждан и лиц без гражданства, причастных к экстремистской деятельности.
В ноябре политзаключенную поместили в ШИЗО, этому предшествовали три взыскания от администрации гомельской колонии. 28 ноября 2022 г. Марию доставили в хирургическое отделение гомельской больницы скорой помощи с диагнозом прободная язва и перитонит и прооперировали. Через несколько дней политзаключенную перевели обратно в колонию, в медицинский стационар, где ей разрешили встретиться со своим отцом. Сейчас Мария мало ест, поскольку питание из колонии ей не подходит. В медсанчасти пообещали скорректировать для нее режим питания. Известно, что госпитализации предшествовало непропорционально жестокое обращение в ШИЗО.
Представители Европарламента выступили с совместным заявлением, в котором потребовали предоставить Колесниковой немедленный и беспрепятственный доступ к медицинской помощи.
В середине января 2023 г. Марию перевели в отряд. Она уже начала работать, но устает после смены. Политзаключенная начинает набирать понемногу вес.
В конце марта 2023 г. появилась информация о том, что политзаключенная находится в ПКТ. Мария имеет проблемы со здоровьем в женской колонии в Гомеле. Из-за этого она не работает. Однажды на построении её даже выводили под руки.
Летом 2024 года бывшая политзаключенная рассказала "Вясне", что администрация колонии запрещает женщинам общаться с Марией. С ней всегда ходят охранницы, даже в туалет. Следят за ней и другие заключенные, сотрудничающие с администрацией.
"Однажды на Марию написали рапорт, так как была одета не по форме. Рассказывали, что ей в чашку подбросили таблетку. И Мария громко спросила: "Кто мне положил таблетку?". Понятно, что так просто — без разрешения оперативников, такое не происходит. Мы некоторое время работали вместе на фабрике, но разговаривать не могли, только подмигивали друг другу. Перед помещением в ПКТ в марте 2023 года Мария немного поправилась, выглядела лучше, улыбалась, но все равно была исхудавшая".
Женщина вспоминает, что одна заключенная однажды попросила у Марии автограф на память, а та сказала: "Что вы? Какой автограф? Мне ни с кем разговаривать нельзя, и если сейчас кто-то нас увидит, то будут проблемы".
Мария долгое время удерживалась в режиме инкоммуникадо. 12 ноября 2024 года стало известно, что она встретилась с отцом. Последний раз родственники разговаривали с Марией 18 месяцев назад. После связь оборвалась, и с тех пор приходили только новости, со слов других заключенных, которые были в той самой гомельской женской колонии, о просьбах Колесниковой о медицинской помощи. Встреча Марии с папой происходила в тюремной больнице, бывшие политзаключенные узнали антураж места съемок. Неизвестно, проходила ли она на тот момент лечение, или ее привели из помещения камерного типа, где, скорее всего, удерживали.
После встречи с отцом Мария была снова лишена связи с внешним миром, она удерживается в режиме инкоммуникадо.
В начале февраля 2025 г. сестра Марии, Татьяна Хомич сообщила, что ее сестру в колонии вернули в отряд к другим женщинам: "Мы узнали, что Мария не изолирована в колонии и была возвращена в отряд к другим женщинам. Мы надеемся, что связь с Марией восстановится".
В начале октября 2025 г. от Марии дошло письмо на свободу, в котором она пишет своему отцу, вспоминает детство и семейные путешествия: "Я особенно часто думаю о том, как нам с Танечкой повезло быть вашими и мамиными дочерьми. С самого рождения вы окружили нас такой любовью, о которой только мечтать можно! Вы дарили нам с Танечкой друг друга и научили нас любить и дружить. Каждое утро смотрю в утреннее, а вечером в звездное небо, вспоминаю вас и всех крепко-крепко мысленно обнимаю! И всегда чувствую вашу любовь и заботу, которые меня защищают и вселяют уверенность, что мы выдержим все. Время нашей встречи неумолимо приближается — и это будет самый счастливый день".